|
Lễ Chùa, Xin Lộc
Đầu Năm
Nét Đẹp Văn Hóa
Việt
Lam Điền
Chạm cửa thiền
cầu may mắn
Đối với người
Việt Nam, lễ hội vốn là nét văn hóa đặc sắc, thể
hiện khát vọng về một cuộc sống hạnh phúc và
trường tồn. Thế nhưng, cứ mỗi độ Xuân về, dù có
hòa mình vào không khí lễ Tết thì nhiều người
Việt vẫn không quên lên chùa thắp nhang, cầu cho
mình sức khỏe bình an, may mắn và hạnh phúc.
Cũng chính vì thế, tục lễ chùa đầu năm đã trở
thành nét đẹp văn hóa trong mọi giai tầng của xã
hội.
Người Việt tin
rằng, đi lễ chùa đầu năm không đơn giản chỉ để
ước nguyện, mà đó còn là khoảnh khắc để con
người hòa mình vào chốn tâm linh, bỏ lại phía
sau bao vất vả trong cuộc mưu sinh. Hòa vào dòng
người đi lễ, mỗi người trong chúng ta sẽ cảm
nhận được sự giao hòa của trời - đất. Mùi khói
nhang, sắc màu rực rỡ của đèn, hoa cùng với
không gian thanh tịnh của chốn linh thiêng sẽ
làm cho lòng người trở nên nhẹ nhàng, thanh thản.
Cũng là lễ chùa
đầu năm, nhưng cách thức và nghi lễ ở hai miền
Nam - Bắc có những nét khác nhau. Đối với người
miền Bắc, khi đi chùa đầu năm thường phải có đồ
lễ, hoặc hương hoa. Theo lệ thường, mâm lễ bao
giờ cũng đủ cả hương, hoa, tiền vàng và một tờ
sớ viết bằng chữ nho, ghi những điều cầu mong
của gia chủ cho một năm vạn sự như ý. Đặc biệt,
trong lời văn khấn của người miền Bắc thường có
vần, có điệu, âm vực thì trầm bổng. Khi thể hiện,
lời khấn nghe như thơ, như nhạc ngân nga trong
không gian u huyền của đình chùa, tạo nên sự
linh thiêng, hư ảo.
Lễ xong, người đi
lễ thường xin nhà chùa một thứ gì đó về làm lộc
đầu năm. Còn đối với người miền Nam, việc hành
lễ đơn giản hơn, đầu năm đi lễ chùa thường không
phải đem theo đồ lễ, nếu có cũng chỉ là hoa quả
chứ không bao giờ có đồ mặn (xôi thịt) như người
miền Bắc. Lời khấn cũng đơn giản, không câu nệ
văn vẻ. Người lên chùa ước gì thì cầu đó, không
nhất thiết phải dùng sớ bằng chữ nho. Cách khấn
như thế người ta hay gọi là khấn nôm.
Tuy phong tục tập
quán giữa các miền có khác nhau, nhưng lễ chùa
đầu Xuân đã trở thành thói quen, thành nét văn
hóa tâm linh của tất cả người Việt. Tại đây, mọi
ranh giới về tuổi tác, địa vị đều bị xóa nhòa,
tất cả gặp nhau ở miền tâm thức linh thiêng.
Hái lộc Xuân ước
phồn thịnh
Ngoài tục lễ chùa,
người Việt còn có tục hái lộc vào đêm giao thừa.
Theo quan niệm của người xưa, không có loài nào
sinh sôi nảy nở và có sức sống mãnh liệt như
loài cây. Mỗi độ Xuân về, những chồi non nhú lên
thể hiện sức sống tràn đầy sinh lực. Do đó,
người ta đi xin lộc đêm giao thừa là để cầu mong
có được sức sống dẻo dai, mạnh khỏe và có ích
như loài cây. Vào dịp đầu năm, người dân thường
ghé lại các đình, chùa để xin một nhánh non đem
về treo trước cửa nhà hoặc chưng trên bàn thờ
gia tiên với hy vọng rước được phước lộc về cho
gia đình. Cành lộc được chọn thường là loại cây
có phong cách, dáng dấp của người quân tử, thể
hiện được sự bao dung và nhân ái. Cũng theo
phong tục cổ truyền và quan niệm của người xưa,
lộc Xuân hái từ những cây như đa, sung, xanh, si
sẽ đem lại những kết quả tốt đẹp nhất. Còn hái
lộc từ cây tùng, cúc, trúc, mai sẽ mang lại niềm
vui, hạnh phúc và sức khỏe cho mọi người trong
gia đình.
Nếu ngày xưa,
việc hái lộc phải từ những cây ở chùa thì hiện
nay, tục hái lộc đã đổi khác và có những phá
cách mang tính tích cực. Những năm gần đây,
người đi hái lộc đầu Xuân thường hái lộc theo
nhiều cách chứ không nhất thiết phải bẻ cành,
bứt đọt cây. Lộc Xuân có thể là mua một vài quả
khế, cây mía hoặc một chậu cây nho nhỏ… đem về
nhà trong ngày đầu năm. Tất cả những điều đó làm
tôn lên vẻ đẹp văn hóa truyền thống của người
Việt, mãi là một nét chấm phá lung linh trong
mùa Xuân của toàn dân tộc Việt Nam!
Lam Điền
|
