|
HIỆN TÌNH PHẬT GIÁO NHẬT BẢN*
TRẦN KHẢI
dịch
Người
Nhật từ lâu đã thoải mái về tôn giáo. Họ có thể
vừa dự lễ tiễn năm cũ ở chùa Phật Giáo, và vài
giờ sau là dự lễ đón năm mới ở đền Thần Đạo. Đám
cưới thì theo nghi thức Thần Đạo hay Thiên Chúa
Giáo, tùy nghi. Nhưng tang lễ thì gần như độc
quyền là của Phật Giáo. Không thể khác được, vì
chết là phải qua cõi Phật. Tới nỗi, đạo Phật ở
Nhật Bản thường được gọi là "Funeral Buddhism" (Phật
Giáo Tang Lễ). Thêm nữa, đó là một kiểu nói sau
này được diễn giải là, đạo Phật là đạo cho người
chết, không phải cho người sống.
Ryoko
Mori, viện chủ ngôi chùa Zuikoji xưa cổ 700 năm
ở phía bắc Nhật Bản, nói: "Đó là hình ảnh của
Phật Giáo tang lễ: rằng đạo Phật không đáp ứng
nhu cầu tinh thần người đang sống. Trong Hồi
Giáo hay Thiên Chúa Giáo, họ giảng về vấn đề tâm
linh. Nhưng ở Nhật hiện nay, rất ít vị sư Phật
Giáo làm thế nữa."
Mori,
48 tuổi, vị viện chủ đời thứ 21 của chùa này lo
sợ chùa này sẽ không tìm ra được vị viện chủ đời
thứ 22. Thầy Mori nói: "Nếu Phật Giáo Nhật
Bản không hành động từ bây giờ, đạo Phật sẽ chết
dần. Chúng ta không thể chờ đợi. Phải làm gì
ngay tức khắc."
Khắp
Nhật Bản, tình hình không kiếm ra người kế nhiệm
làm trụ trì đang áp lực lên các ngôi chùa do gia
đình điều hành. Trong khi đạo Phật suy yếu ở các
vùng thành thị, thì các miền nông thôn thuần
thành mộ đạo lại mất dân số dần, khi người già
chết đi và sinh xuất lại thấp. Trong thế hệ sắp
tới, nhiều ngôi chùa ở miền quê dự đoán sẽ đóng
cửa, mang theo nhiều thế kỷ lịch sử vào quá khứ.
Tại
Oga, trên một bán đảo mang cùng tên hướng nhìn
về Biển Nhật Bản tại tỉnh Akita. Các nhà sư Phật
Giáo đang quan sát các bài toán về dân số và về
kỹ nghệ đánh cá đang suy giảm. Giju Sakamoto, 74
tuổi, vị trụ trì đời thứ 91 của ngôi chùa xưa cổ
nhất tỉnh Akita là Chorakuji, nguyên sáng lập từ
năm 860, nói: "Không phải quá lời khi nói dân
số chỉ còn phân nửa của hồi thịnh thời, và rằng
tất cả các kinh doanh cũng đều suy giảm còn
bằng phân nửa. Với thực tế đó, nếu chỉ đơn giản
nói rằng chúng ta là một tôn giáo và có lịch sử
dài, thực tế là lâu dài nhất tỉnh Akita, thì
nghe y hệt chuyện cổ tích. Chỉ là vô nghĩa. Đó
là vì sao tôi nghĩ rằng nơi này (chùa này) là
vượt quá niềm hy vọng rồi."
Để
sống còn, Thầy Sakamoto phải dồn năng lực ra làm
quản trị một trung tâm người già và cả một ngôi
chùa mới ở vùng ngoại ô thị trấn Akita City. Tuy
nhiên, ngôi chùa đó chỉ có 60 hộ dân cư tín đồ,
từ khi mở cửa vài năm trước, cách biệt qúa xa
với con số 300 hộ dân cư tín đồ cần thiết để gìn
giữ một ngôi chùa đứng vững về tài chánh.
Trong
nhiều thế kỷ, nhiều ngôi chùa Nhật Bản trao
truyền từ vị sư trụ trì sang con trai vị sư trụ
trì, với số tín đồ ổn định (trái với truyền
thống nhiều nước khác, nhiều vị sư Nhật Bản lại
có vợ con như đời thường). Với 300 hộ gia cư tín
đồ, vị sư trụ trì và vợ của ông sẽ bận rộn liên
tục vì các nghi lễ.
Không
chỉ có số lượng chùa suy giảm - từ mức 86,586
ngôi chùa năm 2000, rồi chỉ còn có 85,994 ngôi
chùa năm 2006. Đó là con số của Bộ Văn Hóa Nhật
Bản. Điều bi thảm là, số tín đồ mỗi chùa lại
giảm. Kyo Kon, 73 tuổi, vợ của vị sư trụ trì
chùa Kogakuin, ngôi chùa có 170 tín đồ nói: "Chúng
tôi phải tìm việc làm khác, bởi vì việc chùa
không đứng vững." Bà đã phải làm việc ở một
trung tâm chăm sóc trẻ em, trong khi chồng bà
làm ở một văn phòng kế hoạch về đất của địa
phương.
Gần
đó là chùa Doshoji, ngôi chùa chỉ còn số tín đồ
là 85 hộ dân cư, vị sư trụ trì là Jokan
Takahashi 59 tuổi gặp nan đề lớn: tìm người kế
nhiệm. Người con trai trưởng của thầy được huấn
luyện để trở thành một nhà sư Phật Giáo, nhưng
lại lộ ý là không muốn trở thành một vị sư.
Chỉ
mới hồi giữa thập niên 1980s, gần như toàn bộ
người Nhật làm tang lễ ở nhà hay tại chùa, với
vị sư Phật Giáo địa phương đóng vai chính. Nhưng
bây giờ nhiều người muốn đưa ra làm lễ tang ở
các Nhà Tang Lễ, một dịch vụ kinh doanh trong đó
bao gồm cả việc cung cấp các vị sư Phật Giáo cho
các tang lễ. Năm 1999, có 62% làm lễ tang ở nhà
hay ở chùa, trong khi 30% làm lễ tang ở Nhà Tang
Lễ. Nhưng năm 2007, con số đảo ngược: 28% chọn
làm tang lễ ở nhà hay ở chùa, với 61% làm lễ
tang ở Nhà Tang Lễ.
Thêm
nữa, lại thêm nhiều người đưa người thân quá cố
hỏa thiêu, mà không cần nghi lễ gì nữa, theo lời
Noriyuki Ueda, nhà nhân chủng học ở viện Tokyo
Institute of Technology: "Do đó, các vị sư và
các chùa Phật Giáo không còn liên hệ gì được với
các tang lễ."
Trần
Khải
dịch
(Theo The New York Times)
* Tựa do trang nhà Phật Giáo Đại Chúng thay đổi. |
